Бап 18 О ратификации Конвенции Организации Объединенных Наций против транснациональной организованной преступности

Тармақ 1. Қатысушы-мемлекеттер бір-біріне осы Конвенцияда қамтылған қылмыстарға байланысты, 3-бапта көзделгендей тергеуде, қылмыстық қудалауда және сот талқылауында өзара кең ауқымды құқықтық көмек көрсетеді және егер сұрау салған Қатысушы-мемлекет 3-баптың 1(а) немесе (b) тармағында көрсетілген қылмыстар сипаты бойынша трансұлттық болса және оның ішінде қылмыс жасаудан зардап шеккендер, куәлар, табыстар, қылмыс жасау құралдары немесе осындай қылмыстарға қатысты айғақтар сұрау салынған Қатысушы-мемлекетте болғанда, сондай-ақ осы қылмыстарды жасауға ұйымдасқан қылмыстық топ қатысы болғандығына күдіктенуге ақылға қонымды негіз болса, өзара негізде бір біріне басқа да осы тектес көмек көрсетеді.

Тармақ 2. Сұрау салған Қатысушы-мемлекетте осы Конвенцияның 10-бабына сәйкес заңды тұлға қылмыс жасағаны үшін жауапкершілікке тартылуы мүмкін қылмыстарға байланысты тергеу, қылмыстық қудалау және сот талқылауына қатысты сұрау салынған Қатысушы-мемлекеттің тиісті заңдарына, шарттарына, келісімдеріне және уағдаластықтарына орай барынша мүмкін көлемде өзара құқықтық көмек беріледі.

Тармақ 3. Осы бапқа сәйкес берілетін өзара құқықтық көмек, мына мақсаттардың кез келгені бойынша:

• 1) а) жеке адамдардан куәгерлік айғақтар немесе өтініштер алу;
• 2) b) сот құжаттарын тапсыру;
• 3) с) тінту және алып қою немесе тыйым салу жүргізу;
• 4) d) жергілікті учаскелер мен объектілерді қарау;
• 5) е) ақпаратты, заттай айғақтарды және сарапшылардың бағалауын беру;
• 6) f) өкіметтік, банктік, қаржылық, корпоративтік немесе коммерциялық құжаттарды қоса алғанда, тиісті құжаттар мен материалдардың түпнұсқаларын немесе куәландырылған көшірмелерін беру;
• 7) g) дәлелдеу мақсаттары үшін қылмыстан түскен табыстарды, мүлікті, қылмыс жасау құралдарын немесе басқа да заттарды анықтау немесе ізіне түсу;
• 8) h) тиісті адамдардың сұрау салған Қатысушы-мемлекеттің органдарына өз еріктерімен келуіне жәрдемдесу;
• 9) і) сұрау салынған Қатысушы-мемлекеттің ішкі заңнамасына қайшы келмейтін көмектің кез келген басқа да түрін жасау мақсатында сұралуы мүмкін.

Тармақ 4. Қатысушы-мемлекеттің құзыретті органдары ішкі заңнамаға залал келтірмей, басқа Қатысушы-мемлекеттің құзыретті органдарына, егер де ол қылмыстық-құқықтық мәселелерге байланысты ақпарат осы органға тергеудің немесе қылмыстық қудалаудың сәтті аяқталуына немесе жүзеге асырылуына көмек көрсетуі мүмкін немесе осы Конвенцияға сәйкес осы Қатысушы-мемлекеттің өтініш жазуына әкеп соғуы мүмкін деп есептеген жағдайларда осындай ақпаратты бере алады.

Тармақ 5. Осы баптың 4-тармағына сәйкес ақпарат беру ақпарат беретін құзыретті органдардың мемлекетіндегі тергеуге және қылмыстық іс жүргізуге залал келтірмей жүзеге асырылады. Ақпаратты алатын құзыретті органдар тіпті уақытша негізде болса да, бұл ақпараттың құпия сипатын сақтау туралы өтінішін орындайды немесе оның пайдаланылуының шектелуін қадағалайды. Бірақ бұл, ақпаратты алатын Қатысушы-мемлекетте жүргізіп жатқан іс жүргізудің барысында оның айыпталушыны ақтайтын ақпаратты ашуына бөгет бола алмайды. Мұндай жағдайда ақпарат алатын Қатысушы-мемлекет ақпараттың ашылуына дейін ақпарат беруші Қатысушы-мемлекетті хабардар етеді және егер осы жайында өтініш алса, ақпарат беруші Қатысушы-мемлекеттермен консультациялар жүргізеді. Егер, ерекше жағдайларда, уақтылы хабарлама беру мүмкін болмаса, онда ақпарат алатын Қатысушы-мемлекет ақпарат беретін қатысушы мемлекетке осындай ашылу туралы кешіктірмей хабарлайды.

Тармақ 6. Осы баптың ережелері, екі жақты немесе көп жақты болсын, өзара құқықтық көмекті толық немесе ішінара реттеп отырған немесе келешекте реттейтін басқа да қандайда бір шарт бойынша міндеттемелерді қозғамайды.

Тармақ 7. Осы баптың 9-29-тармақтары, егер тиісті Қатысушы-мемлекеттер өзара құқықтық көмек туралы қандай да бір шартпен байланысты болмаса, осы баптың негізінде жіберілген өтініштерге қолданылады. Егер бұл Қатысушы мемлекеттер осындай шартпен байланысты болса, онда егер де Қатысушы-мемлекеттер олардың орнына осы баптың 9-29-тармақтарын пайдалануға келіспесе ғана, бұл шарттың тиісті ережелері қолданылады. Қатысушы-мемлекеттер егер бұл тармақтар ынтымақтастыққа жәрдемдесетін болса, оларды табанды түрде қолдануды ұсынады.

Тармақ 8. Қатысушы-мемлекеттер осы бапқа сәйкес банктік құпияның негізінде өзара құқықтық көмек беруден бас тартпайды.

Тармақ 9. Қатысушы-мемлекеттер әрекеттерді қылмыс деп тану екі жақтан бірдей болмауы негізінде осы бапқа сәйкес өзара құқықтық көмек беруден бас тарта алады. Бірақ сұрау салынған Қатысушы-мемлекет, егер ол оны орынды деп есептесе, әрекеттер сұрау салынған қатысушы мемлекеттің ішкі заңнамасына сәйкес қылмыс болып табылуы немесе табылмайтынына қарамастан көлемін ол өз қалауы бойынша белгілейтін тиісті көмек береді.

Тармақ 10. Бір Қатысушы-мемлекеттің аумағында қамауға алынған немесе түрмеге қамау мерзімін өтеп жүрген және басқа Қатысушы-мемлекетке осы Конвенцияда қамтылған қылмыстарға байланысты тергеу, қылмыстық қудалау немесе сот талқылауы үшін жеке басын анықтау, айғақтар беру немесе дәлелдер алуда басқа көмек көрсету мақсаттары үшін қажет болып отырған адам мынадай шарттар сақталған жағдайда:

• 1) а) осы адам бұған өзінің саналы түрде ерікті келісімін берген;
• 2) b) Қатысушы-мемлекеттердің екеуінің де құзыретті органдары осы Қатысушы-мемлекеттер тиісті деп есептеуі мүмкін жағдайларда келісімге қол жеткізген жағдайда берілуі мүмкін.

Тармақ 11. Осы баптың 10-тармағының мақсаттары үшін:

• 1) а) адам берілетін Қатысушы-мемлекет бұл адамды берген Қатысушы-мемлекет өзгеше сұрамаса немесе өзгеше санкция бермесе, берілген адамды қамауға ұстауға құқылы және міндетті;
• 2) b) адам берілетін Қатысушы-мемлекет бұрын келісілгендей немесе екеуінің де құзыретті органдары өзгеше келіскендей, осы адамды берген Қатысушы-мемлекеттің билігіне қайтару жөнінде өз міндеттемесін кешіктірмей орындайды;
• 3) с) адам берілетін Қатысушы-мемлекет, бұл адамды берген Қатысушы-мемлекеттен оны қайтару үшін ұстап беру рәсімін қозғауды талап етпейді;
• 4) d) берілген адамның, оны берген мемлекеттегі жазасын өтеу мерзіміне берілген Қатысушы-мемлекеттің қамауында болған мерзімі қосылады.

Тармақ 12. Осы баптың 10 және 11-тармақтарына сәйкес қандай да бір адамды беруге тиіс Қатысушы-мемлекеттің келісімінсіз, бұл адам, оның азаматтығына қарамастан, қылмыстық қудалауға, қамауға алуға, жазалауға немесе осы адамды берген мемлекеттің аумағынан кеткенге дейінгі кезеңге жататын әрекетке, әрекетсіздікке немесе сотталуға байланысты қандай да бір басқа жеке басының бостандығының шектелуіне тартылмайды.

Тармақ 13. Әрбір Қатысушы-мемлекет өзара құқықтық көмек көрсету жөніндегі өтініштерді алуға және не олардың орындалуына, не олардың орындалуы үшін құзыретті органдарға өткізілуіне жауапты болатын орталық орган тағайындайды және тиісті өкілеттіктерге ие болады. Егер Қатысушы-мемлекетте өзара құқықтық көмек көрсетудің жеке жүйесі бар өңір немесе аумақ болатын болса, ол осындай өңірге немесе аумаққа қатысты осындай функцияны орындайтын ерекше орталық орган тағайындай алады.

Тармақ 14. Өтініштер жазбаша түрде немесе егер бұл мүмкін болса, сұрау салынған Қатысушы-мемлекетке түпнұсқалықты бекітуге мүмкіндік беретін жағдайларда осы Қатысушы-мемлекетке қолайлы тілде жазба жасауға мүмкіндік беретін кез келген басқа құралдың көмегімен жіберіледі. Осы Конвенцияны қабылдау немесе бекіту немесе оған қосылу туралы ратификациялық грамоталарын немесе құжаттарын сақтауға тапсыруда Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы әрбір Қатысушы-мемлекетке қолайлы тіл немесе тілдер туралы хабардар етіледі.

Тармақ 15. Өзара құқықтық көмек көрсету туралы өтініште:

• 1) а) өтініш жасаған органның атауы;
• 2) b) өтінішке байланысты мәселе мәні мен тергеудің, қылмыстық қудалаудың немесе сот талқылауының, сипаты, сондай-ақ бұл тергеуді, қылмыстық қудалауды немесе сот талқылауын жүзеге асыратын органның атауы мен функциялары;
• 3) с) сот құжаттарын тапсыруға қатысты өтініштерге қатыстылардан басқа тиісті фактілердің қысқаша мазмұны;
• 4) d) сұралған көмектің сипаты және сұрау салған Қатысушы-мемлекет оның сақталуын қамтамасыз етуге ұмтылатын кез келген нақты рәсім туралы жан-жақты ақпарат;
• 5) е) мүмкіндігінше кез келген тиісті адамның жеке басы, тұратын жері, азаматтығы туралы мәліметтер; және
• 6) f) сұрау салынған айғақтардың, ақпараттардың немесе шаралардың мақсаты көрсетіледі.

Тармақ 16. Сұрау салынған Қатысушы-мемлекет, егер бұл ақпарат оның ішкі заңнамасына өтініштің орындалуы үшін қажетті болса, немесе бұл ақпарат мұндай өтініштің орындалуын жеңілдете алса, қосымша ақпарат сұрай алады.

Тармақ 17. Өтініш сұрау салынған Қатысушы-мемлекеттің ішкі заңнамасына сәйкес және сұрау салынған Қатысушы-мемлекеттің ішкі заңнамасына қайшы келмейтіндей мөлшерде, мүмкіндігінше өтініште көрсетілген рәсімдерге сәйкес орындалады.

Тармақ 18. Бұл қаншалықты мүмкін болса, сонша мөлшерде және ішкі заңнаманың негізгі принциптеріне сәйкес келсе, егер қандай да бір адам Қатысушы-мемлекеттің аумағында болса және басқа Қатысушы-мемлекеттің сот органдары куә немесе сарапшы ретінде тыңдауға тиіс болса, бір Қатысушы-мемлекет басқа Қатысушы-мемлекеттің өтініші бойынша, егер тиісті адамның сұрау салынған Қатысушы-мемлекеттің аумағында жеке қатысуы мүмкін болмаса немесе міндетті емес болса, тыңдауды бейне байланыстың көмегімен жүргізуге рұқсат бере алады. Қатысушы-мемлекеттер сұрау салған Қатысушы-мемлекеттердің сот органдары мен сұрау салынған Қатысушы-мемлекеттің сот органдары өкілдерінің қатысуымен тыңдауды жүргізу туралы келісе алады.

Тармақ 19. Сұрау салушы Қатысушы-мемлекет сұрау салынған Қатысушы-мемлекет тергеуді, қылмыстық қудалауды немесе сот талқылауын жүзеге асыру үшін берген өтініште көрсетілгендерден басқа дәлелдерді немесе ақпаратты сұрау салынған Қатысушы-мемлекеттің алдын ала ескерілген келісімінсіз бермейді және пайдаланбайды. Осы тармақта еш нәрсе де сұрау салушы Қатысушы-мемлекетке онда жүргізіліп жатқан іс жүргізу барысында айыпталушыны ақтайтын ақпаратты немесе дәлелді ашуға бөгет болмайды. Бұл жағдайда ақпараттары немесе дәлелдері ашылғанға дейін сұрау салушы Қатысушы-мемлекет сұрау салынған Қатысушы-мемлекетті хабардар етеді және егер бұл туралы өтініш алынған болса, сұрау салынған Қатысушы-мемлекетпен консультациялар жүргізеді. Егер, ерекше жағдайларда, уақтылы хабардар ету мүмкін болмаса, онда сұрау салушы Қатысушы-мемлекет мұндай ашылулар туралы сұрау салынған Қатысушы-мемлекетке кешіктірмей хабарлайды.

Тармақ 20. Сұрау салушы Қатысушы-мемлекет өтініштің өзін орындау үшін қажеттіні қоспағанда, өтініштің бар-жоғының және мәнінің құпиялылығын сұрау салынатын Қатысушы-мемлекеттің сақтауын талап ете алады. Егер сұрау салынатын Қатысушы-мемлекет құпиялылық туралы талапты орындай алмаса, ол сұрау салушы Қатысушы-мемлекетке сол туралы дереу хабарлайды.

Тармақ 21. Өзара құқықтық көмек көрсетуден:

• 1) а) егер өтініш осы баптың ережелеріне сәйкес берілмесе;
• 2) b) егер сұрау салынатын Қатысушы-мемлекет өтініштің орындалуы оның егемендігіне, қауіпсіздігіне, қоғамдық тәртібіне немесе басқа да өмірлік маңызы бар мүдделеріне зиян келтіруі мүмкін деп санаса;
• 3) с) егер сұрау салынатын Қатысушы-мемлекеттің ішкі заңнамасы оның органдарына кез келген ұқсас қылмысқа қатысты, егер мұндай қылмыс оның юрисдикциясы шеңберінде тергеудің, қылмыстық қудалаудың немесе сот арқылы шешудің нысанасы болып табылатын болса, оған қатысты сұрау салынатын шаралар қабылдауға тыйым салса;
• 4) d) егер өтінішті орындау сұрау салынатын Қатысушы-мемлекеттің өзара құқықтық көмек мәселелеріне қолданылатын құқықтық жүйесіне қарама-қайшы келсе, бас тартуы мүмкін.

Тармақ 22. Қатысушы-мемлекеттер қылмыс салық мәселесіне де байланысты болып есептелуінің негізінде ғана өзара құқықтық көмек туралы өтінішті орындаудан бас тарта алмайды.

Тармақ 23. Өзара құқықтық көмек көрсетуден кез келген бас тарту дәлелденуі тиіс.

Тармақ 24. Сұрау салынатын Қатысушы-мемлекет өзара құқықтық көмек көрсету туралы өтінішті мүмкіндігінше қысқа мерзімдерде орындайды және сұрау салушы Қатысушы-мемлекет ұсынған және өтініштің өзінде дәлелденген кез-келген шекті мерзімдерді мүмкіндігінше толық ескереді. Сұрау салынатын Қатысушы-мемлекет сұрау салушы Қатысушы-мемлекеттің өтінішті орындау барысына қатысты орынды сұрау салуларына жауап береді. Сұрау салушы Қатысушы-мемлекет сұрау салынған көмектің енді қажет еместігі туралы сұрау салынатын Қатысушы-мемлекетке дереу хабарлайды.

Тармақ 25. Сұрау салушы Қатысушы-мемлекет жүзеге асырылып жатқан тергеуге, қылмыстық қудалауға немесе сот талқылауына кедергі келтіреді деген негізде, өзара құқықтық көмек көрсетуді кейінге қалдыруы мүмкін.

Тармақ 26. Сұрау салынатын Қатысушы-мемлекет осы баптың 21-тармағына сәйкес өтінішті орындаудан бас тартуға дейін немесе осы баптың 25-тармағына сәйкес оны орындауды кейінге қалдыруға дейін сұрау салынатын Қатысушы-мемлекет қажетті деп санайтын мерзімдерде және сондай шарттарда көмек көрсете алатындығын анықтау үшін сұрау салушы Қатысушы-мемлекетпен консультациялар жүргізеді. Егер сұрау салушы Қатысушы-мемлекет осындай шарттарда көмекті қабылдайтын болса, ол бұл шарттарды сақтайды.

Тармақ 27. Осы баптың 12-бабын қолдану үшін зиян келтірмей куәгер, сарапшы немесе сұрау салушы Қатысушы-мемлекеттің өтініші бойынша іс жүргізу барысында айғақ беруге немесе сұрау салушы Қатысушы-мемлекеттің аумағында тергеуді, қылмыстық қудалауды немесе сот талқылауын жүзеге асыру кезінде көмек көрсетуге келіскен басқа адам сұрау салынатын Қатысушы-мемлекеттің аумағынан кеткенге дейінгі кезеңге қатысты әрекетіне, әрекетсіздігіне не сотталуына байланысты қылмыстық қудаланбайды, қамауға алынбайды, жазаланбайды не осы аумақта оның жеке басының бостандығы шектелмейді. Егер куәгер, сарапшы немесе өзге де адам сондай адамға сот органдарына қатысуы енді талап етілмейтіні туралы ресми хабарланған күннен бастап кейінгі он бес күн ішінде немесе Қатысушы-мемлекеттер арасында келісілген кез келген мерзім ішінде, сұрау салушы Қатысушы-мемлекеттің аумағынан кету мүмкіндігі болып, бірақ сонда да өз еркімен осы аумақта қалған немесе одан кетіп, сосын өз еркімен қайтып келген болса, жеке қауіпсіздігінің сондай кепілдігі тоқтатылады.

Тармақ 28. Егер мүдделі Қатысушы-мемлекеттер өзгеше келіспесе, өтінішті орындауға байланысты әдеттегі шығындарды сұрау салынатын Қатысушы-мемлекет өтейді. Егер өтінішті орындау айтарлықтай немесе төтенше шығындарды талап етсе немесе талап етуі мүмкін болса, онда Қатысушы-мемлекеттер өтініш орындалатын жағдайларды, сондай-ақ шығындарды өтеудің тәртібін анықтау мақсатында консультациялар жүргізеді.

Тармақ 29. Сұрау салынатын Қатысушы-мемлекет:

• 1) а) сұрау салушы Қатысушы-мемлекетке өзінде бар және оның ішкі заңнамасына сәйкес көпшілік үшін ашық үкіметтік материалдардың, құжаттардың немесе ақпараттың көшірмелерін береді;
• 2) b) сұрау салушы Қатысушы-мемлекетке толық немесе жартылай немесе тиісті деп санайтын шарттарды сақтай отырып, өзінде бар және оның ішкі заңнамасына сәйкес жалпы үшін жабық кез келген үкіметтік материалдардың, құжаттардың немесе ақпараттың көшірмелерін өз қалауы бойынша беруі мүмкін.

Тармақ 30. Қатысушы-мемлекеттер осы баптың мақсаттарына жауап беретін, оның іс жүзіндегі қолданысын қамтамасыз ететін немесе оның ережелерін бекітетін екі жақты немесе көп жақты келісімдер немесе шарттар жасасу мүмкіндігін қажеттілігіне қарай қарастырады.