Бап 1 О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты РК по вопросам совершенствования деятельности органов прокуратуры
Тармақ 1. 1999 жылғы 13 шілдедегі Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексіне (Қазақстан Республикасы Парламентінің Жаршысы, 1999 ж., № 18, 644-құжат; 2000 ж., № 3-4, 66-құжат; № 10, 244-құжат; 2001 ж., № 8, 52-құжат; № 15-16, 239-құжат; № 21-22, 281-құжат; № 24, 338-құжат; 2002 ж., № 17, 155-құжат; 2003 ж., № 10, 49-құжат; № 14, 109-құжат; № 15, 138-құжат; 2004 ж., № 5, 25-құжат; № 17, 97-құжат; № 23, 140-құжат; № 24, 153-құжат; 2005 ж., № 5, 5-құжат; № 13, 53-құжат; № 24, 123-құжат; 2006 ж., № 2, 19-құжат; № 10, 52-құжат; № 11, 55-құжат; № 12, 72-құжат; № 13, 86-құжат; 2007 ж., № 3, 20-құжат; № 4, 28-құжат; № 9, 67-құжат; № 10, 69-құжат; № 13, 99-құжат; 2008 ж., № 13-14, 56-құжат; № 15-16, 62-құжат; 2009 ж., № 15-16, 74-құжат; № 17, 81-құжат; № 24, 127, 130-құжаттар; 2010 ж., № 1-2, 4-құжат; № 3-4, 12-құжат; № 7, 28, 32-құжаттар; № 17-18, 111-құжат; 2010 жылғы 27 қарашада «Егемен Қазақстан» және «Казахстанская правда» газеттерінде жарияланған «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне бала құқықтарын қорғауды қамтамасыз ету мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» 2010 жылғы 23 қарашадағы Қазақстан Республикасының Заңы ):
1) 46-бапта : екінші бөлік «азаматтардың өздерін» деген сөздерден кейін «және прокурорды» деген сөздермен толықтырылсын; үшінші бөлік «заңды өкілдері» деген сөздерден кейін «, прокурор» деген сөзбен толықтырылсын;
2) 55-баптың екінші және үшінші бөліктері мынадай редакцияда жазылсын: «2. Прокурордың азаматтық сот ісін жүргізуге қатысуы бұл заңда көзделген, прокурордың осы іске қатысу қажеттілігін сот таныған жағдайларда, сондай-ақ прокурордың бастамасы бойынша қозғалған, мемлекеттің мүдделерін қозғайтын, жұмысқа қайтадан алу, жалақыны өндіріп алу, азаматты басқа тұрғын үй-жай берместен тұрғын үйден шығару, өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды өтеу туралы істер бойынша міндетті. Прокурор өзіне жүктелген міндеттерді жүзеге асыру мақсатында іс бойынша қорытынды беру үшін және азаматтардың құқықтарын, бостандықтарын және заңды мүдделерін, ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделерін, қоғамдық немесе мемлекеттік мүдделерді қорғау үшін процеске өз бастамасы бойынша немесе соттың бастамасы бойынша қатысуға құқылы. Прокурордың көрсетілген өкілеттіктері соттың қарауға белгіленген барлық істер туралы уақтылы хабарлауы арқылы қамтамасыз етіледі. 3. Прокурор азаматтардың құқықтарын, бостандықтарын және заңды мүдделерiн, ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделерiн, қоғамдық немесе мемлекеттiк мүдделердi қорғау туралы талап қойып, арыз беріп сотқа жүгінуге құқылы. Әлеуметтік саладағы шектелмеген адамдар тобының еңбек, тұрғын үй және өзге де құқықтары мен бостандықтарын қорғау туралы, сондай-ақ әрекетке қабілетсіз азаматтың мүдделерін қорғау үшін прокурор мүдделі адамның өтінішіне және арызына қарамастан талап қоюы мүмкін.»;
3) 256-баптың екінші бөлігі мынадай мазмұндағы 13-1) тармақшамен толықтырылсын: «13-1) осы Кодекстің 55-бабы негізінде іске қатысқан прокурордың қорытындысы;»;
4) 276-баптың екінші бөлігі «Сот» деген сөзден кейін «прокурорға,» деген сөзбен толықтырылсын;
5) 281-баптың бірінші бөлігі «мерзім ішінде» деген сөздерден кейін «прокурордың,» деген сөзбен толықтырылсын;
6) 306-бапта : бірінші бөлік «оның өзінің,» деген сөздерден кейін «прокурордың және» деген сөздермен толықтырылсын; екінші бөліктің бірінші сөйлемі «өкілінің» деген сөзден кейін «және прокурордың» деген сөздермен толықтырылсын;
7) 387-бап мынадай мазмұндағы 2-1-бөлікпен толықтырылсын: «2-1. Сот прокурордың істі талап ету туралы сұрау салуын ол сотқа келіп түскен күннен бастап күнтізбелік жеті күннен кешіктірмей орындайды. Сұрау салулар байланыс арналары пайдаланыла отырып жіберілуі мүмкін. Істі талап еткен жағдайда қадағалау наразылығын келтіру туралы өтінішті прокурор іс прокуратураға келіп түскен күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде қарауға тиіс.».
1) 1-баптың 1-тармағындағы «прокуратурасы –» деген сөз «прокуратурасы мемлекет атынан» деген сөздермен және «жүзеге асыратын, Қазақстан Республикасының Президентiне есеп беретiн мемлекеттiк орган» деген сөздер «жүзеге асырады» деген сөздермен ауыстырылсын;
2) 3-баптың 2-тармағы «және Қазақстан Республикасының Президентіне ғана есеп береді» деген сөздермен толықтырылсын;
3) 4-бап мынадай редакцияда жазылсын:
4) Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарының үстемдігін қамтамасыз ету, адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қорғау мақсатында прокуратура мемлекет атынан: 1) Конституцияның, заңдардың және Қазақстан Республикасы Президентiнің жарлықтары мен өзге де нормативтiк құқықтық актiлердің дәлме-дәл әрі біркелкі қолданылуын жоғары қадағалауды жүзеге асырады; 2) Конституцияны, заңдарды, Қазақстан Республикасы Президентінің жарлықтарын және өзге де нормативтік құқықтық актілерді бұзушылықтарды анықтайды және оларды жою шараларын қолданады; 3) Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарына қайшы келетiн заңдарға және басқа да құқықтық актiлерге наразылық жасайды; 4) адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарының, заңды тұлғалар мен мемлекеттің заңды мүдделерінің сақталуын қадағалауды жүзеге асырады; 5) жедел-iздестiру қызметiнiң заңдылығын қадағалауды жүзеге асырады; 6) анықтау мен тергеудiң заңдылығын қадағалауды жүзеге асырады; 7) әкiмшiлiк iс жүргiзудiң заңдылығын қадағалауды жүзеге асырады; 8) атқарушылық iс жүргiзудiң заңдылығын қадағалауды жүзеге асырады; 9) өз құзыреті шегінде мемлекеттік органдардың норма шығармашылық қызметіне қатысады; 10) сотта мемлекет мүддесiн бiлдiредi; 11) заңда белгiленген тәртiппен және шектерде қылмыстық қудалауды жүзеге асырады; 12) статистикалық көрсеткiштердiң тұтастығын, объективтiлiгiн және жеткiлiктiлiгiн қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттiк құқықтық статистиканы қалыптастырады, арнайы есепке алуды жүргiзедi, құқықтық статистика және арнайы есепке алу саласында заңнаманың қолданылуын қадағалауды жүзеге асырады; 13) заңдылықты, құқықтық тәртіпті және қылмысқа қарсы күресті қамтамасыз ету жөніндегі қызметті үйлестіреді; 14) халықаралық құқықтық ынтымақтастық саласындағы заңдардың қолданылуын қадағалауды жүзеге асырады; 15) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерінде айқындалған өзге де функцияларды жүзеге асырады.»;
4) 5-бапта : 1-тармақтағы «тексерістер» деген сөз «тексерулер және (немесе) заңдылықтың жай-күйін талдау» деген сөздермен ауыстырылсын; 2-тармақ мынадай мазмұндағы 3-1) тармақшамен толықтырылсын: «3-1) жоспарлы тексерулер жүргізудің жыл сайынғы жиынтық жоспарына;»;
5) 6-баптың 3-тармағы мынадай редакцияда жазылсын: «3. Прокурордың өз құзыретi шегiнде берген талаптары (сұрау салулары, тапсырмалары, нұсқаулары) мемлекеттік органдардың, лауазымды, жеке және заңды тұлғалардың орындауы үшін мiндеттi.»;
6) мынадай мазмұндағы 8-1-баппен толықтырылсын:
Тармақ 1. Прокуратура органдары құқық қорғау және өзге де мемлекеттік органдардың заңдылықты, құқықтық тәртіпті және қылмысқа қарсы күресті қамтамасыз ету жөніндегі қызметін үйлестіруді осы органдардың өзара іс-қимылына қол жеткізу, өзара ақпарат алмасу және ортақ міндеттер мен мақсаттарды іске асыру үшін олардың іс-әрекеттерін үйлестіру арқылы жүзеге асырады. Прокуратура органдары көрсетілген қызметті Бас прокуратураның, областардың прокуратуралары мен оларға теңестірілген прокуратуралардың жанынан құрылатын тұрақты жұмыс істейтін үйлестіру кеңестерінің шеңберінде жүзеге асырады. 2. Үйлестіру кеңестері өз қызметін Қазақстан Республикасының Конституциясына, заңдарына, Қазақстан Республикасының Заңдылықты, құқықтық тәртіпті және қылмысқа қарсы күресті қамтамасыз ету жөніндегі үйлестіру кеңесі туралы ережеге сәйкес жүзеге асырады. Қазақстан Республикасының Заңдылықты, құқықтық тәртіпті және қылмысқа қарсы күресті қамтамасыз ету жөніндегі үйлестіру кеңесі туралы ережені Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді.»;
7) 9-бап мынадай мазмұндағы екінші және үшінші бөліктермен толықтырылсын: «Қазақстан Республикасының прокуратурасы жанынан ведомстволар, мекемелер құрылуы мүмкін. Прокуратура органдарының өз нышандары болады, олардың сипаттамасын Қазақстан Республикасының Президенті бекітеді.»;
8) 10-баптың 1-тармағы бірінші абзацының орыс тіліндегі мәтініне өзгеріс енгізілді, қазақ тіліндегі мәтіні өзгермейді;
9) 11-бапта : 2) тармақшадағы «оларды қабылдаған органдар мен лауазымды адамдарға» деген сөздер алып тасталсын; 3) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «3) Қазақстан Республикасының Заңдылықты, құқықтық тәртіпті және қылмысқа қарсы күресті қамтамасыз ету жөніндегі үйлестіру кеңесінің төрағасы болып табылады;»; мынадай мазмұндағы 5-1) тармақшамен толықтырылсын: «5-1) Республика Президентіне Қазақстан Республикасының прокуратурасы жанынан ведомстволарды құру, қайта ұйымдастыру және тарату, олардың басшыларын қызметке тағайындау және қызметтен босату туралы ұсыныс енгізеді;»; 7) тармақша мынадай редакцияда жазылсын: «7) Қазақстан Республикасы Президентінің келісімімен облыстардың прокурорлары мен оларға теңестiрiлген прокурорларды қызметке тағайындайды және қызметтен босатады;»; мынадай мазмұндағы 7-1) тармақшамен толықтырылсын: «7-1) ведомстволар басшыларының орынбасарларын, облыстар прокурорлары мен оларға теңестiрiлген прокурорлардың орынбасарларын, сондай-ақ аудандар, қалалар прокурорлары мен оларға теңестірілген прокурорларды қызметке тағайындайды және қызметтен босатады;»; 8) тармақша «прокуратура органдарының қызметi» деген сөздердің алдынан «елдегі заңдылықтың жай-күйі және» деген сөздермен толықтырылсын; 10) тармақша «, ведомстволық наградалармен наградтайды» деген сөздермен толықтырылсын;
10) 12-баптың 5-тармағының 5) тармақшасындағы «заңдылық пен құқық тәртiбiн қамтамасыз етуде» деген сөздер алып тасталсын;
11) 13-баптың 2) тармақшасы «қызметкерлерi» деген сөзден кейін «мен жұмыскерлері» деген сөздермен толықтырылсын;
12) 15-бап мынадай редакцияда жазылсын:
Тармақ 1. Қалалық, аудандық және оларға теңестiрiлген прокуратураларға Республиканың Бас Прокуроры бес жыл мерзiмге тағайындайтын тиiстi прокурорлар басшылық етедi. 2. Қалалық, аудандық және оларға теңестiрiлген прокурорлар: 1) қалалық, аудандық және оларға теңестiрiлген өзге де прокуратуралардың прокурорлық қадағалауды қамтамасыз ету жөніндегі қызметіне басшылық жасайды; 2) бағынысындағы барлық қызметкерлер мен жұмыскерлер үшiн мiндеттi бұйрықтар, өкiмдер, нұсқаулар шығарады. 3. Қалалық, аудандық және оларға теңестiрiлген прокурорлардың орынбасарлары, аға көмекшiлері және көмекшiлерi болады. 4. Қалалық, аудандық және оларға теңестiрiлген прокуратураларда бөлiмдер құрылуы мүмкiн.»;
13) 17-бапта : 1-тармақ «Бас прокуратурада,» деген сөздерден кейін «ведомстволарда,» деген сөзбен толықтырылсын; 2-тармақ «Бас Прокурордың,» деген сөздерден кейін «ведомство басшысының,» деген сөздермен толықтырылсын;
14) 18-баптың 1-тармағының 1) тармақшасындағы «ұсыным,» деген сөз «ұсыныс, үндеу, алдын ала ескерту,» деген сөздермен ауыстырылсын;
15) 19-баптың 2 және 3-тармақтары мынадай редакцияда жазылсын: «2. Заңсыз актіні, шешімді қабылдаған органға немесе лауазымды адамға немесе жоғары тұрған органға не жоғары тұрған лауазымды адамға наразылық келтіріледі. Органның немесе лауазымды адамның заңсыз iс-әрекеттерiне наразылық нақ осындай тәртiппен жасалады. 3. Прокурордың наразылығын тиiстi орган немесе лауазымды адам күнтізбелік он күн ішінде қарауға тиiс. Наразылық бойынша шешім дайындау және қабылдау қажеттілігіне байланысты прокурор оны қараудың өзге де мерзімін белгілеуге құқылы, бірақ бұл кемінде күнтізбелік он күн болуға тиіс. Наразылықты сотта қарау мерзiмi Қазақстан Республикасының заңдарында айқындалады. Орган немесе лауазымды адам наразылықтың қаралатын күнi туралы прокурорға хабарлауға мiндеттi.»;
16) 25-бап мынадай редакцияда жазылсын:
Тармақ 1. Прокурор өз құзыретi шегiнде: 1) заңдылықты бұзушылықтарды жою туралы; 2) қылмыс жасауға және басқа да құқық бұзушылықтарға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою туралы; 3) Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес қол сұғылмаушылық құқығы бар адамдарды одан айыру мәселелерi бойынша; 4) заңда белгiленген өзге жағдайларда ұсыныс енгiзедi. 2. Ұсынысты лауазымды адам немесе орган заңдылықтың бұзылуын, сондай-ақ оларға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою бойынша шараларды мiндеттi түрде қабылдай отырып, прокурор белгілеген мерзімдерде, бірақ күнтізбелік отыз күннен кешіктірмей қарауға тиiс. Прокурор ұсынысты қарау кезінде қатысуға құқылы. Мемлекеттік орган немесе лауазымды адам ұсыныс қаралатын күнге дейін күнтізбелік үш күннен кешіктірмей, ұсынысты қарау орны мен уақыты туралы прокурорға хабарлауға тиіс. Ұсынысты қараудың нәтижелерi және қолданылған шаралар туралы ұсыныс қаралған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде прокуратураға хабарланады.»;
17) мынадай мазмұндағы 25-1 және 25-2 баптармен толықтырылсын:
18) 26-бап мынадай редакцияда жазылсын:
Тармақ 1. Жеке не заңды тұлғалардың заңдарды бiлмеуi немесе дұрыс түсiнбеуi заңдардың не азаматтың немесе шектелмеген адамдар тобының құқықтары мен бостандықтарының бұзылуына әкеп соғуы мүмкін деп санауға жеткiлiктi негiздер болған кезде прокурор заңның мазмұнын түсiндiредi. 2. Құқықтық актiнiң жобасы заңға сәйкес келмеген жағдайда, прокурор актiнi қабылдайтын органға немесе лауазымды адамға заңның талабын түсiндiредi.»;
19) 29-баптың 2-тармағында: бірінші абзац мынадай редакцияда жазылсын: «2. Қадағалауды жүзеге асыру процесінде, оның ішінде тексеру нәтижелері бойынша прокурор:»; мынадай мазмұндағы 8) және 9) тармақшалармен толықтырылсын: «8) заң бұзушылыққа жол берілмейтіні туралы алдын ала ескертеді; 9) осы Заңда көзделген өзге де прокурорлық қадағалау актілерін енгізеді.»;
20) 30-баптың 1-тармағы «шағым» деген сөзден кейін «, кассация» деген сөзбен толықтырылсын;
21) 6-тараудың тақырыбында: «қызметiне» деген сөз «қызметінің заңдылығын» деген сөздермен ауыстырылсын;
22) 37-баптағы «заңға сәйкестiгiне» деген сөздер «заңдылығына» деген сөзбен ауыстырылсын;
23) 40-баптың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын:
24) 43-баптың 4) тармақшасында: «және өзге iстер жөніндегі» деген сөздер «, қылмыстық және әкімшілік істер бойынша» деген сөздермен ауыстырылсын; «шешімдерін» деген сөз «актілерін» деген сөзбен ауыстырылсын;
25) 46-бап мынадай мазмұндағы 3-1) тармақшамен толықтырылсын: «3-1) тергеу тобын басқарады, қылмыстық істі жүргізуге қабылдайды және алдын ала тексеру жүргізеді;»;
26) мынадай мазмұндағы 10-1 және 10-2-тараулармен толықтырылсын: