Тараптар мемлекеттері осы Келісімде белгіленген табиғи монополияларды реттеудің ортақ қағидаттары мен қағидаларының негізінде Тараптар мемлекеттерінің табиғи монополиялар субъектілерінің қызметін реттеудің түрлерін (нысандарын, тәсілдерін, әдістерін, құралдарын) қолданады. 2. Табиғи монополиялар субъектілерінің қызметтерін реттеуді жүзеге асыру кезінде реттеудің мынадай түрлері (нысандары, әдістері, тәсілдері, құралдары) қолданылады: 1) тарифтік (бағалық) реттеу; 2) осы Келісімде белгіленген реттеу түрлері; 3) Тараптардың ұлттық заңнамасында белгіленген реттеудің өзге де түрлері. 3. Табиғи монополиялар субъектілерінің қызметтеріне қосылу (қосу) құнын белгілеуді қоса алғанда, табиғи монополиялар субъектілерінің қызметтерін тарифтік (бағалық) реттеу: 1) ұлттық органның табиғи монополиялар субъектілері үшін реттелетін қызметтерге тарифтерді (бағаларды), оның ішінде ұлттық орган бекіткен әдістеме (формула) және оны қолдану қағидалары негізінде олардың шекті деңгейлерін, сондай-ақ ұлттық органның табиғи монополиялар субъектілерінің белгіленген тарифтерді (бағаларды) қолдануына тиісті бақылауды белгілеуі (бекітуі); 2) ұлттық органның табиғи монополия субъектісі оларға сәйкес тарифтерді (бағаларды) белгілейтін және қолданатын әдістемені және оны қолдану ережелерін белгілеуі (бекітуі), сондай-ақ ұлттық органның табиғи монополиялар субъектілерінің тарифтерді (бағаларды) белгілеуі мен қолдануын бақылауы жолымен жүзеге асырылуы мүмкін. 4. Тарифтік (бағалық) реттеуді жүзеге асыру кезінде Тараптардың ұлттық органдары Тараптардың ұлттық заңнамасына сәйкес, оның ішінде тарифтік (бағалық) реттеудің мынадай әдістерін немесе олардың үйлесімділігін қолдануға құқылы: 1) экономикалық негізделген шығындардың әдістері; 2) индекстеу әдісі; 3) инвестициялық капитал кірістілігі әдісі; 4) табиғи монополиялар субъектілері қызметінің тиімділігін салыстырмалы талдау әдісі. 5. Тарифтерді (бағаны) реттеу кезінде: 1) реттелетін қызметті жүзеге асыруға байланысты экономикалық негізделген шығындарды табиғи монополиялар субъектілеріне өтеуі; 2) экономикалық негізделген пайда алуы; 3) табиғи монополиялар субъектілерін шығыстарды төмендетуге ынталандыру; 4) көрсетілетін қызметтердің сенімділігі мен сапасын ескере отырып, табиғи монополиялар субъектілерінің қызметтеріне тарифтерді (бағаларды) қалыптастыру ескеріледі. 6. Тарифтерді (бағаларды) белгілеу кезінде: 1) Тараптар мемлекеттерінің аумақтарында табиғи монополиялардың жұмыс істеу ерекшеліктері, оның ішінде техникалық талаптар мен регламенттердің ерекшеліктері; 2) мемлекеттік дотациялар және мемлекеттік қолдаудың басқа да шаралары; 3) нарық конъюнктурасы, оның ішінде нарықтың реттелмейтін сегменттеріндегі бағалар деңгейі; 4) аумақтардың даму жоспарлары; 5) мемлекеттік салық, бюджет, экологиялық және әлеуметтік саясат; 6) энергия тиімділігі және экологиялық аспектілер бойынша іс-шаралар ескерілуі мүмкін. 7. Табиғи монополия субъектісінің қызметтеріне тарифтерді (бағаларды) реттеу кезінде табиғи монополия субъектісінің шығындарын қалыптастырған кезде табиғи монополиялар субъектілерінің реттелетін қызметтерінің түрлері бойынша шығындарды, оның ішінде инвестицияларды, сондай-ақ кірістерді, іске қосылған активтерді бөлек есепке алуды жүзеге асыру көзделеді. 8. Табиғи монополия субъектісінің қызметтеріне тарифтерді (бағаларды) реттеу реттеудің, оның ішінде реттелетін қызметтердің сенімділігі мен сапасының деңгейі, тиісті қызметтерді жеткізуге байланысты шығындардың өзгеру серпіні, кірістілік нормасы, инвестицияланған капиталды қайтару мерзімі және өзге де параметрлер жатуы мүмкін ұзақ мерзімді параметрлері негізінде жүзеге асырылуы мүмкін. Табиғи монополия субъектісінің қызметтеріне тарифтерді (бағаларды) реттеудің мақсаты үшін табиғи монополиялар субъектілері қызметінің тиімділігін салыстырмалы талдау әдісі пайдаланыла отырып алынған реттеудің ұзақ мерзімді параметрлері де пайдаланылуы мүмкін. 9. Осы баптың ережелерін табиғи монополиялардың нақты салаларында қолдану ерекшеліктері тиісті секторалдық (салалық) келісімдерде айқындалуы мүмкін. Тараптар секторалдық (салалық) келісімдерде Тараптардың тарифтерді (бағаларды) қалыптастыру мен қолдану әдістерін (тәсілдерін, әдістемелерін) келісуінің арнайы рәсімдері қолдануы мүмкін табиғи монополиялар субъектілері қызметтерінің тізбесін және (немесе) табиғи монополиялар субъектілерінің тізбесін белгілеуге құқылы.