Бап 2 О ратификации Соглашения между Правительством РК и Правительством Туркменистана о режиме казахстанско-туркменской государственной границы
Осы Келісімнің мақсаттары үшін мынадай ұғымдар (терминдер) пайдаланылады:
1) авариялық-құтқару қызметі - төтенше жағдайлардың алдын aлy және оларды жою жөніндегі міндеттерді шешуге арналған және негізін авариялық-құтқару құралымдары құрайтын біртұтас жүйеге функционалдық біріктірілген басқару органдарының, күштер мен құралдардың жиынтығы;
2) авариялық-құтқару құралымы - негізін арнайы техникамен, жабдықпен, керек-жарақпен, аспаптармен және материалдармен жарақтандырылған құтқарушылар бөлімшелері және кинологиялық бірліктер құрайтын, авариялық-құтқару жұмыстарын жүргізуге арналған дербес немесе авариялық-құтқару қызметінің құрамына кіретін құрылым;
3) су айдыны - табиғи немесе жасанды ойпаттарда тұрақты немесе уақытша тоқтаған немесе баяу ағысты судың жинақталуы;
4) әуе кемесі - жер (су) бетінен шағылысқан ауамен өзара іс-қимыл жасауды болғызбай, оның ауамен өзара іс-қимыл жасауы есебінен атмосферада қалықтайтын аппарат;
5) мемлекеттік шекара, шекара - осы Келісімнің мәтінінде бірдей мағынаға ие, аумақты (құрлықты, суларды, жер қойнауын және әуе кеңістігін) бөлу шектерін айқындайтын сызықты және осы сызық арқылы өтетін тік жазықтықты, сондай-ақ Қазақстан Республикасы мен Түрікменстан арасындағы мемлекеттік егемендіктер қолданыстарының кеңістіктік шектерін білдіреді;
6) мемлекеттік шекара арқылы өткізілетін жүктер мен өзге де мүлік (бұдан әрі - жүктер мен өзге де мүлік) - мемлекеттік шекара арқылы өткізілетін коммерциялық және коммерциялық емес жүктер, тауарлар, жануарлар, нәрселер, материалдар, құралдар, заттар, қолжүгі (багаж) және көлік құралдары;
7) межелеу - шекараны межелеу туралы құжаттармен ресімделген мемлекеттік шекара сызығының жағдайы мен бағытын айқындау;
8) шегендеу - шекараны межелеу туралы құжаттарға сәйкес және шекараны шегендеу туралы құжаттармен ресімделген жергілікті жерде мемлекеттік шекараның өтуін айқындау және оны шекара белгілерімен белгілеу;
9) шекараны межелеу туралы құжаттар - Тараптардың мемлекеттері қатысушысы болып табылатын, мемлекеттік шекараның жағдайы мен бағытын айқындайтын халықаралық шарттар;
10) шегендеу туралы құжаттар - Тараптардың мемлекеттері қатысушысы болып табылатын, жергілікті жерде мемлекеттік шекараның өтуі мен белгіленуін айқындайтын халықаралық шарттар;
11) бірлесіп тексеру құжаттары - мемлекеттік шекара сызығының белгіленуін бірлесіп тексергеннен кейін қалыптасқан, шекараны шегендеу туралы құжаттың ажырамас бөлігі болып табылатын құқықтық құжаттар (Қазақстан-Түрікменстан мемлекеттік шекара сызығы өтуінің сипаттама- хаттамасы, мемлекеттік шекара картасы, шекара белгілерінің хаттамалары, шекара белгілерінің координаттары мен биіктіктерінің каталогі, бірлесіп тексеру хаттамасы және басқа да құжаттар);
12) бірлесіп пайдаланылатын жолдар - мемлекеттік шекара сызығында немесе бойында орналасқан және оны бірнеше рет кесіп өтетін, Тараптардың екі мемлекеті де қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттарға сәйкес шекаралық ведомстволар, сондай-ақ трансшекаралық құрылысжайларға қызмет көрсететін персонал пайдаланатын ауыларалық жолдар (соқпақтар);
13) төтенше жағдайларды жою - төтенше жағдайлар кезінде жүргізілетін авариялық-құтқару және өзге де жұмыс түрлері;
14) жергілікті тұрғындар - шекара маңы аудандарында тұрақты тұратын халық;
15) жарақтандыру - көмек көрсету жөніндегі топтың материалдары, көлік және техникалық құралдары, керек-жарақтары және олардың мүшелерінің жеке керек-жарақтары, оның ішінде авариялық-құтқару жұмыстарын жүргізу кезеңіне көмек көрсету жөніндегі топтың тыныс-тіршілігін қамтамасыз ету үшін қажетті дәрілік заттар мен медидиналық мақсаттағы бұйымдар;
16) мемлекеттік шекара арқылы өткізу - бір Тарап мемлекетінің аумағынан екінші Тарап мемлекетінің аумағына қозғалған кезде жүктердің және өзге де мүліктің мемлекеттік шекарамен нақты жанасу мезгілі;
17) мемлекеттік шекараны кесіп өту - бір Тарап мемлекетінің аумағынан екінші Тарап мемлекетінің аумағына қозғалған кезде адамдардың және көлік құралдарының мемлекеттік шекарамен нақты жанасу мезгілі;
18) шекара ведомстволары - Тараптар мемлекеттерінің мемлекеттік шекараны күзету саласындағы уәкілетті органдары;
19) шекара белгілері - мемлекеттік шекараның сызығында немесе екі жағында орнатылған, жергілікті жерде мемлекеттік шекараның белгілемелерін көрсететін шекаралық бағаналар. Олардың географиялық координаттары шекараны шегендеу туралы құжаттарда немесе мемлекеттік шекараның белгіленуін бірлесіп тексеру құжаттарында айқындалған және тіркелген. Шекара белгілері негізгі және аралық болып бөлінеді;
20) шекарадағы оқыс оқиға - мемлекеттік шекара режимінің бұзылуына байланысты, Тараптар мемлекеттерінің бірінің немесе екеуінің де немесе Тараптардың екі мемлекетінің де және үшінші іргелес (түйісетін) мемлекеттің мүдделерін қозғайтын мемлекеттік шекарадағы оқиға;
21) шекаралық белдеу - Тараптар мемлекеттерінің заңнамасында айқындалған, мемлекеттік шекара режимі қолданылатын мемлекеттік шекара сызығының екі жағына жанасатын аумақтардың бір бөлігі;
22) шекара өкілдері (шекара комиссарлары) - осы Келісімде белгіленген мемлекеттік шекара режимін қолдауға, шекарадағы оқыс оқиғалардың алдын алуға және оларды шешуге байланысты мәселелерді шешу үшін Тараптар мемлекеттерінің шекаралық ведомстволарының өкілдері қатарынан тағайындалатын уәкілетті лауазымды адамдар;
23) шекаралық соқпақтар - мемлекеттік шекараны байқауды және көршілес шекара белгілері арасында көрінуін қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттік шекара сызығының екі жағынан да осы Келісімде айқындалған еннің шегінде ағаштардан, бұталардан және басқа да өсімдіктерден тазартылған жергілікті жердің белдеулері;
24) шекара маңы аудандары - мемлекеттік шекараға іргелес орналасқан Қазақстан Республикасының және Түрікменстанның аудандары;
25) мемлекеттік шекара арқылы адамдарды, көлік құралдарын, жүктерді және өзге де мүлікті өткізу және шекара арқылы өткізу - осы Келісімнің мәтінінде бірдей мағынаға ие және Тараптар мемлекеттерінің заңнамасына және екі Тараптың мемлекеттері қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттарға сәйкес адамдардың, көлік құралдарының мемлекеттік шекараны кесіп өтуінің (кесіп өтуге рұқсат алу) және жүктер мен өзге де мүліктің мемлекеттік шекара арқылы өткізілуінің заңдылығын Тараптар мемлекеттері уәкілетті органдарының тануын білдіреді;
26) шекара арқылы өткізу рәсімі - мемлекеттік шекараны кесіп өтетін адамдарға, көлік құралдарына және ол арқылы өткізілетін жүктер мен өзге де мүлікке қатысты Тараптар мемлекеттерінің заңнамасына және екі Тараптың мемлекеттері қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттарға сәйкес шекара ведомстволары дербес немесе уәкілетті органдармен бірлесіп жүргізетін бақылау-тексеру, режимдік және өзге де іс-шаралар кешені;
27) мемлекеттік шекара арқылы өткізу пункті (бұдан әрі - өткізу пункті) - Тараптар мемлекеттерінің теміржол, автомобиль вокзалы немесе станциясы, теңіз порты, халықаралық әуежайы немесе әуеайлағы шегіндегі аумақ, сондай-ақ шекара арқылы өткізу жүзеге асырылатын, мемлекеттік шекараға тікелей жақын жерде Тараптар мемлекеттерінің заңнамасына сәйкес арнайы бөлінген және жайластырылған өзге де жергілікті жер учаскесі;
28) шекаралық сулар - Тараптар мемлекеттерінің заңнамасында айқындалған, мемлекеттік шекара режимі қолданылатын мемлекеттік шекара сызығына және балық аулау аймақтарының іргелес учаскелерінің аражігін ажырату сызығына жанасып жатқан Тараптар мемлекеттерінің ішкі және аумақтық суларының бір бөлігі;
29) балық аулау аймағы - жағалау мемлекеті су биологиялық ресурстарының кәсіпшілігіне айрықша құқыққа ие болатын теңіз белдеуі;
30) ішкі сулар - бастапқы сызықтардан жағалау жағына қарай орналасқан сулар;
31) аумақтық сулар - жағалау мемлекетінін, егемендігі қолданылатын теңіз белдеуі;
32) мемлекеттік шекара режимін, сақтау жөніндегі бірлескен іс-қимылдар - мақсаты, міндеттері, орны, уақыты бойынша келісілген және бірыңғай мәні бойынша мемлекеттік шекарада, шекаралық белдеулерде және шекара маңындағы аудандарда өткізілетін, шекара ведомстволарының осы Келісімде және Тараптар мемлекеттерінің заңнамасында белгіленген мемлекеттік шекара режимін қолдау жөніндегі іс-қимылдары;
33) мемлекеттік шекараны күтіп-ұстау - шекара белгілерін орнату, сақтау және жарамды жай-күйде ұстау, оларды бақылау мақсатында қарап-тексеру, шекаралық соқпақтарды (жолдарды) жабдықтау және тиісті тәртіпте күтіп-ұстау, сондай-ақ шекара белгілерінің жай-күйі мен орналасқан жерін бірлесіп бақылау мақсатындағы қарап-тексерулерді жүргізу;
34) шекара белгілерін сақтау және жарамды жай-күйде ұстау - шекара белгілерін қарап-тексеру, күзету, бөлшектеу және қауіпсіз жерге шығару, сондай-ақ қызмет көрсету, қалпына келтіру, жөндеу және қайтадан орнату;
35) бір Тарап мемлекетінің аумағы арқылы транзиттік қозғалыс - бір Тарап мемлекетінің аумағы арқылы адамдардың, көлік құралдарының, жүктер мен өзге де мүліктің жүруі, олардың жүріп өту мемлекетінің аумағы арқылы өтетін жолы олардың басқа Тарап мемлекетінің аумағында басталатын және аяқталатын толық маршрутының бір бөлігі болып табылады;
36) трансшекаралық құрылысжайлар - мемлекеттік шекараны кесіп өтетін теміржолдар, автомобиль жолдары, құбыржолдар, электр беру желілері, кабельдер және өзге құрылысжайлар, сондай-ақ басқа Тарап мемлекетінің аумағындағы шекара маңы аумағының (шекара аймағының) шегінде орналасқан бір Тараптың объектілері;
37) уәкілетті органдар - құзыретіне осы Келісімге сәйкес мәселелерді шешу кіретін Тараптар мемлекеттерінің заңнамасында айқындалған органдар;
38) форс-мажорлық мән-жайлар - кездеу, болғызбау және еңсеру мүмкін болмайтын объективті сипаттағы мән-жайлар;
39) төтенше жағдай - адам шығынына, адамдардың денсаулығына, қоршаған орта мен өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылым объектілеріне зиян келтіруге, елеулі материалдық ысыраптарға және халықтың тыныс- тіршілік жағдайларының бұзылуына алып келген немесе алып келуі мүмкін авариялар, зілзалалар немесе табиғи немесе техногендік сипаттағы апаттар салдарынан туындаған жағдай;
40) шекара өкілдерінің (шекара комиссарларының) сарапшылары - шекара өкілдерінің (шекара комиссарларының) қызметін қамтамасыз ету үшін тартылатын (тағайындалатын) Тараптар мемлекеттерінің уәкілетті органдарының әртүрлі бейіндегі құзыретті мамандары.