Бап 23 — О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан

инвестициялық және өзге де кәсіпкерлік қызметі

Тармақ 1. Банкке осы Заңда көзделмеген инвестициялық және (немесе) өзге де кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға тыйым салынады.

Тармақ 2. Банк акцияларды, қатысу үлестерін, пайларды не үлестік қатысудың басқа да нысандарын сатып алу арқылы мына ұйымдарда инвестициялық қызметті жүзеге асыруға құқылы:

1) Қазақстан Республикасының резиденттері болып табылатын қаржы және (немесе) төлем ұйымдары, сондай-ақ банктер (кредиттік ұйымдар), сақтандыру ұйымдары, зейнетақы қорлары, бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушылар және (немесе) төлем ұйымдары мәртебесі бар Қазақстан Республикасының бейрезидент заңды тұлғалары;
2) эмиссиялық бағалы қағаздарды банк кепілдігімен шығару және орналастыру үшін арнайы құрылған еншілес ұйымдар;
3) "Жобалық қаржыландыру және секьюритилендіру туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жобалық қаржыландыру немесе секьюритилендіру мәмілелерін жүзеге асыру үшін құрылған арнаулы қаржы компаниялары;
4) Қазақстан Республикасының резиденттері болып табылатын стрестік активтерді басқару жөніндегі еншілес ұйымдар;
5) лизингтік қызметті жүзеге асыратын ұйымдар;
6) қор биржалары, орталық депозитарий;
7) кредиттік бюролар;
8) банкноттарды, монеталар мен құндылықтарды инкассациялау айрықша қызметі болып табылатын ұйымдар;
9) жасанды интеллект, блокчейн және басқа да инновациялық технологиялар пайдаланыла отырып, қаржылық және (немесе) төлем қызметтерін ұсыну жөніндегі қызметтер көрсететін ұйымдар (Қазақстан Республикасының резиденттері мен бейрезиденттері);
10) Интернет арқылы ақпараттық жүйе пайдаланыла отырып, қаржы ұйымдары немесе қаржы қызметтерінің эмитенттері мен тұтынушылары арасында қаржылық қызметтер көрсету бойынша мәмілелер жасасу мүмкіндігін ұсыну жөніндегі қызметтер көрсететін ұйымдар (Қазақстан Республикасының резиденттері мен бейрезиденттері);
11) қаржы ұйымдарының қызметінде, оның ішінде олардың қызметін автоматтандыру үшін пайдаланылатын бағдарламалық қамтылымды әзірлеуді, іске асыруды, қолдауды жүзеге асыратын ұйымдар (Қазақстан Республикасының резиденттері мен бейрезиденттері);
12) тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді электрондық сауда алаңында және (немесе) ақпараттық-жарнамалық сауда алаңында және (немесе) интернет-платформада ұсыну және өткізу жөніндегі, сондай-ақ оларға тиесілі алаңдар мен платформаларды жоғарыда көрсетілген мақсаттарда үшінші тұлғалардың пайдалануына беру жөніндегі қызметті жүзеге асыратын ұйымдар (Қазақстан Республикасының резиденттері мен бейрезиденттері);
13) ақпараттық-коммуникациялық технологиялар және (немесе) биометриялық сәйкестендірумен жұмыс істеу жөніндегі жүйелер саласындағы бағдарламалық қамтылымды, жабдықтар мен құрылғыларды әзірлеуді, ендіруді және сүйемелдеуді жүзеге асыратын ұйымдар (Қазақстан Республикасының резиденттері мен бейрезиденттері);
14) ақпараттық қауіпсіздік және (немесе) алаяқтыққа қарсы іс-қимыл саласындағы бағдарламалық құралдарды әзірлеуді, сүйемелдеуді және ендіруді жүзеге асыратын ұйымдар (Қазақстан Республикасының резиденттері мен бейрезиденттері);
15) бұлтты есептеу технологиялары пайдаланыла отырып, бағдарламалық қамтылымды әзірлеуді және сүйемелдеуді жүзеге асыратын ұйымдар (Қазақстан Республикасының резиденттері мен бейрезиденттері);
16) технологиялық платформаға қатысушылар арасында ақпараттық, телекоммуникациялық және технологиялық өзара іс-қимылды қамтамасыз ету жөніндегі қызметті жүзеге асыратын ұйымдар (Қазақстан Республикасының резиденттері мен бейрезиденттері);
17) цифрлық қаржы активтері платформасының операторлары;
18) цифрлық активтердің сауда платформасының операторлары;
19) төлем карточкаларымен операциялар бойынша есеп айырысуларды қоса алғанда, банк қызметі бойынша есеп айырысуға қатысушылар арасында ақпараттық, телекоммуникациялық және технологиялық өзара іс-қимылды қамтамасыз ету бойынша қызмет көрсететін ұйымдар;
20) электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілтінің электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілтіне сәйкес келуін куәландыру, сондай-ақ тіркеу куәлігінің дұрыстығын растау жөніндегі қызметті жүзеге асыратын ұйымдар;
21) электрондық ақша жүйесі операторының қызметтерін көрсететін ұйымдар;
22) осы Заңның 32-бабының 1 және 2-тармақтарында көрсетілген қауымдастықтар;
23) көрсетілген сатып алу уәкілетті органның қосымша талаптарына сәйкес келген жағдайда өзге заңды тұлғалар;
24) исламдық банк операцияларын жүзеге асыру кезінде өзге де ұйымдар.
25) Әмбебап банк лицензиясы бар банк, ислам банкі банктік қадағалау саласында ақпарат алмасу туралы келісім, оның ішінде өзара түсіністік туралы меморандум, Қазақстан Республикасының бейрезидент ұйымы өзі резиденті болып табылатын тиісті шет мемлекеттің уәкілетті органы мен қаржылық қадағалау органы арасында қадағалау ақпаратын алмасу туралы хаттар және (немесе) хат-хабарлар түріндегі келісім болған кезде осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген Қазақстан Республикасының бейрезиденттері болып табылатын ұйымдардағы акцияларын, қатысу үлестерін, пайларды не үлестік қатысудың басқа да нысандарын сатып алуға құқылы.
26) Базалық банк лицензиясы бар банкке Қазақстан Республикасының бейрезидент ұйымдарындағы немесе "Астана" халықаралық қаржы орталығының қолданыстағы құқығына сәйкес тіркелген ұйымдардағы акцияларын, қатысу үлестерін, пайларды не үлестік қатысудың басқа да нысандарын сатып алу арқылы инвестициялық қызметті жүзеге асыруға тыйым салынады.
27) Осы тармақтың бірінші, екінші және үшінші бөліктерінің ережелері банктің көрсетілген ұйымдарды құру жағдайларына қолданылады.

Тармақ 3. Банк банктік қарыз шарты бойынша кепіл нысанасына (өзге қамтамасыз ету) өндіріп алған және (немесе) осы Заңның 28-бабында белгіленген талаптарды ескере отырып, банктік қарыз шарты бойынша міндеттемелерді орындаудың орнына бас тарту төлемін алған кезде көрсетілген акциялар, қатысу үлестері, пайлар не ұйымдардағы үлестік қатысудың басқа да нысандары банктің меншігіне өткен кезде акцияларды, қатысу үлестерін, пайларды не ұйымдардағы үлестік қатысудың басқа да нысандарын сатып алуға құқылы.

Тармақ 4. Әмбебап банк лицензиясы бар банк мыналарды сатып алу арқылы инвестициялық қызметті жүзеге асыруға құқылы:

1) халықаралық қаржы ұйымдары шығарған борыштық эмиссиялық бағалы қағаздар;
2) мемлекеттік борыштық эмиссиялық бағалы қағаздар;
3) мемлекеттік емес борыштық эмиссиялық бағалы қағаздар, оның ішінде:
4) міндеттемелеріне банк немесе банк холдингі кепілдік берген банктің еншілес ұйымдары шығарған облигациялар;
5) міндеттемелеріне банк кепілдік берген банк холдингінің облигациялары;
6) "Жобалық қаржыландыру және секьюритилендіру туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жобалық қаржыландыру немесе секьюритилендіру мәмілесі шеңберінде шығарылған арнаулы қаржы компаниясының облигациялары;
7) өзге де мемлекеттік емес борыштық эмиссиялық бағалы қағаздар;
4) банктің өзінің борыштық эмиссиялық бағалы қағаздары;
5) туынды қаржы құралдары;
6) туынды бағалы қағаздар;
7) цифрлық қаржы активтері;
8) исламдық бағалы қағаздар.
13) Базалық банк лицензиясы бар банк осы Заңның 50-бабының 1-тармағында белгіленген шектеулерді ескере отырып, осы тармақтың бірінші бөлігінің 1), 2) және 4) тармақшаларында, сондай-ақ осы тармақтың бірінші бөлігінің 3) тармақшасында көзделген бағалы қағаздарды сатып алу арқылы инвестициялық қызметті жүзеге асыруға құқылы.
14) Ислам банкі, Қазақстан Республикасының бейрезидент ислам банкінің филиалы осы Заңның 35-бабында белгіленген қағидаттарға қайшы келмейтін бөлігінде, сондай-ақ исламдық бағалы қағаздарды сатып алу арқылы осы тармақтың бірінші бөлігінің 5), 6) және 7) тармақшаларында көрсетілген инвестициялық қызметті жүзеге асыруға құқылы.
15) Әмбебап банк лицензиясы бар банктің, ислам банкінің цифрлық қаржы активтерімен мәмілелер жасасу тәртібі уәкілетті органның және Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің бірлескен нормативтік құқықтық актісінде айқындалады және әмбебап банк лицензиясы бар банк, ислам банкі мәмілелер жасасуға құқылы цифрлық қаржы активтерінің тізбесін, сондай-ақ осындай цифрлық қаржы активтеріне қойылатын талаптарды қамтиды.

Тармақ 5. Банк мынадай қаржы құралдарымен мәмілелерді тек бағалы қағаздардың ұйымдастырылған нарығында жасасуға құқылы:

1) бағалы қағаздардың қайталама нарығында мәмілелер жасасу кезінде мемлекеттік және мемлекеттік емес бағалы қағаздар;
2) туынды қаржы құралдары;
3) туынды бағалы қағаздар.
4) Осы тармақтың бірінші бөлігінің талабы банктер Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен қосылу нысанында қайта ұйымдастыруды жүргізген кезде банктің басқа банк акцияларын сатып алу жағдайларына, сондай-ақ осы баптың 6-тармағында көрсетілген уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде көзделген жағдайларға қолданылмайды.

Тармақ 6. Банктің, Қазақстан Республикасының бейрезидент банкі филиалының инвестициялық қызметті жүзеге асыру тәртібі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде айқындалады және мыналарды қамтиды:

1) банк сатып алатын немесе құратын ұйымдарға қойылатын талаптар, сондай-ақ банктің көрсетілген ұйымдарға қатысуының шекті мөлшері;
2) осы баптың 2-тармағының 23) тармақшасында көзделген заңды тұлғалардағы акциялар мен қатысу үлестерін сатып алуға қойылатын қосымша талаптар;
3) банк сатып алатын борыштық эмиссиялық бағалы қағаздарға қойылатын талаптар;
4) борыштық эмиссиялық бағалы қағаздарын банк сатып алуға құқылы халықаралық қаржы ұйымдарының тізбесі;
5) банктің:
6) меншікті борыштық эмиссиялық бағалы қағаздармен;
7) міндеттемелеріне банк немесе банк холдингі кепілдік берген банктің еншілес ұйымдары шығарған облигациялармен;
8) міндеттемелеріне банк кепілдік берген банк холдингінің облигацияларымен мәмілелер жасасу тәртібі;
6) банктің бағалы қағаздардың ұйымдастырылмаған нарығында:
10) бағалы қағаздардың қайталама нарығында мәмілелер жасасу кезінде мемлекеттік және мемлекеттік емес бағалы қағаздарды;
11) туынды қаржы құралдарын;
12) туынды бағалы қағаздарды сатып алу жағдайлары мен тәртібі.
13) Банктің осы тармақтың бірінші бөлігінің 1) тармақшасына сәйкес белгіленетін ұйымдардағы қатысуының шекті мөлшерлеріне қатысты талаптар банктер Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен қосылу нысанында қайта ұйымдастыру жүргізген кезде банктің басқа банк акцияларын сатып алу жағдайларына қолданылмайды.
14) Осы тармақтың бірінші бөлігінің 3) тармақшасына сәйкес белгіленетін талаптар бұрын сатып алынған борыштық эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша міндеттемелер осы эмитенттің қайта құрылымдалатын міндеттемелерінің тізбесіне енгізілген жағдайда міндеттемелері қайта құрылымдау процесінде тұрған эмитенттің борыштық эмиссиялық бағалы қағаздарын банктің аталған эмитенттің бұрын сатып алынған борыштық эмиссиялық бағалы қағаздарының орнына сатып алған жағдайларына қолданылмайды.

Тармақ 7. Осы баптың 2, 3, 4 және 5-тармақтарында көзделген қызметтен басқа, әмбебап банк лицензиясы бар банк, ислам банкі мынадай кәсіпкерлік қызмет түрлерімен айналысуға құқылы:

1) өзінің бағалы қағаздары мен цифрлық қаржы активтерін шығару;
2) Қазақстан Республикасының төлемдер және төлем жүйелері туралы заңнамасына сәйкес төлем қызметтерін көрсету;
3) банк пен көрсетілген ұйым арасында жасалған шарт негізінде осындай ұйымның клиенттеріне банк операцияларына және өзге де операцияларға қол жеткізуді қамтамасыз ететін банктің өзінің технологиялық инфрақұрылымын банк болып табылмайтын басқа ұйымға беруі арқылы банк қызметін жүзеге асыру.
4) Осы тармақшаның бірінші бөлігінде көзделген қызмет шеңберінде банк осындай клиенттің пайдасына банк жасаған банк операциялары және өзге де операциялар үшін басқа ұйымның клиенті алдында дербес жауапты болады;
4) төлемді қолма-қол ақшасыз тәсілмен жүзеге асыруға болатын кезде банк жүйелерін, бағдарламаларын, инфрақұрылымын пайдаланып, тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді алу және оларға қашықтан ақы төлеу мүмкіндігін қоса алғанда, қызмет көрсету сервисін ұсыну арқылы төлеуші мен тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді беруші арасында делдалдық көрсетілетін қызметтерді жүзеге асыру;
5) банктердің, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың қызметін автоматтандыру үшін пайдаланылатын мамандандырылған бағдарламалық қамтылымды немесе қаржылық қызметтерді көрсетуге байланысты өзге де бағдарламалық қамтылымды әзірлеу, өткізу, пайдалануға беру және қолдап отыру;
6) мынадай:
8) облигация ұстаушылар өкілінің;
9) "Жобалық қаржыландыру және секьюритилендіру туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жобалық немесе синдикатталған қаржыландыру мәмілесінде агент банктің және (немесе) кепілді басқарушының;
10) шетелдік құқықпен реттелетін қарыз (қаржыландыру) шарты бойынша агент банктің және (немесе) кепілді басқарушының функцияларын орындауды қоса алғанда, банк қызметіне және (немесе) бағалы қағаздар нарығындағы қызметке байланысты мәселелер бойынша басқа тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін білдіру және қорғау;
7) орталық депозитарийде депоненттің атына ашылған депонент шотты (шоттардың) басқару жөніндегі қызметтер көрсету;
8) Қазақстан Республикасының ақпараттандыру туралы заңнамасының талаптары сақталған кезде электрондық цифрлық қолтаңбаның ашық кілтінің электрондық цифрлық қолтаңбаның жабық кілтіне сәйкестігін куәландыру, сондай-ақ тіркеу куәлігінің анықтығын растау;
9) банк қызметі және қаржылық қызмет саласындағы мамандардың біліктілігін арттыру жөніндегі оқуды ұйымдастыру;
10) банк қызметі және қаржылық қызметке байланысты мәселелер бойынша консультациялық қызметтер көрсету;
11) банк қызметі және қаржылық қызмет мәселелері бойынша ақпараттың арнаулы әдебиетін жеткізгіштердің кез келген түрінде өткізу;
12) банк пен Қазақстан Республикасының резидент сақтандыру ұйымының арасында олардың атынан сақтандыру шарттарын жасасуға шарт болған кезде Қазақстан Республикасының резидент сақтандыру ұйымының атынан сақтандыру шарттарын жасасу;
13) өз мүлкін өткізу;
14) Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен банктік қарыз шарты бойынша кепіл нысанасынан өндіріп алу (өзге де қамтамасыз ету) және (немесе) банктік қарыз шарты бойынша міндеттемелерді орындаудың орнына өндіріп алу нәтижесінде банк сатып алған мүлікті өткізу;
15) жалға беру (мүліктік жалдау) шартына сәйкес өз мүлкін еншілес ұйымдарға жалға беру;
16) банктің меншігіне өткен тұрғынжайды жалға беру (мүліктік жалдау) шарты негізінде, оның ішінде сатып алу шартымен жалға беру;
17) фискалдық деректер операторының қызметін жүзеге асыру;
18) бақылау-кассалық машиналар үшін пайдаланылатын мамандандырылған бағдарламалық қамтылымды әзірлеу, өткізу, пайдалануға беру және қолдап отыру.
23) "Тұрғын үй қатынастары туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес халықтың әлеуметтік жағынан осал топтарына жататын, көрсетілген жеке тұлғалардың ипотекалық тұрғын үй қарызы (ипотекалық қарыз) шарты бойынша міндеттемелерін орындамауына немесе тиісінше орындамауына байланысты не ипотекалық тұрғын үй қарызы (ипотекалық қарыз) шарты бойынша міндеттемелерді қамтамасыз еткен, шарт бойынша міндеттемелерді орындаудың орнына кепіл нысанасы болып табылған, тұрғын үйді бас тарту ретінде беру нәтижесінде тұрғын үйі банк меншігіне өткен жеке тұлғалар ғана осы тармақшаның бірінші бөлігінде көрсетілген тұрғынжайды жалға алушылар ретінде бола алады.

Бап 23 О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан