Бап 5 О ратификации Протокола по проблемам воды и здоровья к Конвенции по охране и использованию трансграничных водотоков и международных озер 1992 года
Осы Хаттаманы жүзеге асыру жөнінде шаралар қабылдау кезінде Тараптар, атап айтқанда, мынадай қағидаттар мен тәсілдерді басшылыққа алады:
1) a) сақтық шараларын қолдану қағидатын басшылыққа алады, оған сәйкес сумен байланысты ауруларды болғызбау, олардың таралу дәрежесін шектеу және қысқарту жөніндегі шаралар ғылыми зерттеулерде бір жағынан осы шаралар бағытталған фактормен және екінші жағынан осы фактордың сумен байланысты аурулардың таралуына және/немесе оның шекарааралық әсеріне ықтимал үлесі арасындағы себеп-салдарлық байланысы толықтай анықталмады деген негізде кейінге қалдырылмауға тиіс;
2) b) "ластаушы төлейді" қағидатын басшылыққа алады, оған сәйкес ластануды болғызбау, шектеу және қысқарту жөніндегі шараларға байланысты шығыстарды ластаушы өтейді;
3) c) Біріккен Ұлттар Ұйымының жарғысы мен халықаралық құқық қағидаттарына сәйкес мемлекеттердің қоршаған орта және даму саласындағы өз саясатына сәйкес өзіне меншікті ресурстарын әзірлеуге егеменді құқығы бар және олардың юрисдикциясы немесе бақылауы шеңберіндегі қызметтің ұлттық юрисдикцияның қолданысынан тыс басқа мемлекеттердің немесе аудандардың қоршаған ортасына залал келтірмеуін қамтамасыз ету үшін жауапты болады;
4) d) су ресурстарын басқару қазіргі ұрпақтың қажеттіліктері келешек ұрпақтардың өз қажеттіліктерін қанағаттандыру мүмкіндігіне нұқсан келтірместен қанағаттандырылатындай етіп жүзеге асырылады;
5) e) сумен байланысты аурулардың өршуін және таралу жағдайларын болғызбау үшін және ауызсудың көзі ретінде пайдаланылатын су ресурстарын қорғау үшін профилактикалық шаралар қабылдаған жөн, себебі мұндай шаралар зиянды салдарға қатысты неғұрлым пәрменді болып табылады және жағдайды түзету жөніндегі шараларға қарағанда шығыны тұрғысынан тиімдірек болуы мүмкін;
6) f) су ресурстарын басқару жөніндегі шаралар да ең төменгі тиісті әкімшілік деңгейде жүзеге асырған жөн;
7) g) судың әлеуметтік, экономикалық және эқологиялық құндылығы бар, сондықтан да су шаруашылығы қызметін басқаруды осы құндылықтардың неғұрлым қолайлы және орнықты үйлесуін қамтамасыз ететіндей түрде жүзеге асырған жөн;
8) h) суды тиімді пайдалануға экономикалық құралдар мен ақпараттандыруды арттырудың көмегімен ықпал ету керек;
9) i) су және денсаулық мәселелері бойынша шешімдер қабылдау процесінде ақпаратқа қол жеткізу және жұртшылықтың қатысуы, басқалармен қатар, қабылданатын шешімдердің сапасын жақсарту және оларды жүзеге асыруға жәрдемдесу, жұртшылықтың тиісті мәселелер туралы хабардар болуын қамтамасыз ету, жұртшылыққа өз алаңдаушылығын білдіруге мүмкіндік беру және мемлекеттік органдарға осындай алаңдаушылықты тиісінше ескеруге мүмкіндік беру мақсатында қажет. Мұндай қол жеткізу мен мұндай қатысуды тиісті шешімдерді сотта және әкімшілік қайта қарауға тиісті қолжетімдікпен толықтыру керек;
10) j) су ресурстарын басқаруды әлеуметтік-экономикалық даму мен табиғи экожүйелерді қорғау арасындағы тығыз байланысты қамтамасыз ету, сондай-ақ су ресурстарын басқаруды қоршаған ортаның басқа да аспектілерінің сапасын реттеу жөніндегі заңнамалық шаралармен байланыстыру мақсатында мүмкіндігінше су жинау алаңдары негізінде кешенді түрде жүзеге асыру керек.
11) Мұндай кешенді тәсілді су жинау алаңының шекарааралық болатынына немесе болмауына қарамастан, онымен байланысты жағалау маңы суларын, жерасты суларын сіңіру аймағының бүкіл жиынтығын немесе осындай су жинаудың немесе жерасты суларын сіңіру аймағының тиісті бөліктерін қоса алғанда, бүкіл аумағында қолдану керек;
12) k) сумен байланысты ауруларға әлдеқайда осал адамдарды қорғауға ерекше көңіл аударған жөн;
13) l) суға барабар мөлшер тұрғысынан да, барабар сапа тұрғысынан да тең қол жеткізуді қоғамның барлық мүшесіне, әсіресе қолайсыз жағдайда қалғандарға немесе әлеуметтік шеттетуден зардап шегетіндерге беру керек;
14) ш) мемлекеттік сектордағы да және жеке сектордағы да жеке және заңды тұлғалар мен мекемелерге жеке және жария құқықта бекітіп берілген суға қатысты өз құқықтары мен құзыреттерін жүзеге асырған кезде қарымта шара тәртібімен су ортасын қорғауға және су ресурстарын сақтауға жәрдемдесу керек; және
15) h) осы Хаттаманы орындау процесінде жергілікті проблемаларды, қажеттіліктер мен білімдерін тиісінше ескерген жөн.